Punt 77.
Punt 77 ligt op de westelijke sandrvlakte van de stuwwal Laren-Blaricum-Huizen. We vinden hier vooral sheet flow smeltwaterafzettingen, grootschalige vlakgelaagde afzettingen bestaande uit zand en plaatselijk grind. Er zijn op deze plek meerdere fasen van afzetting te onderscheiden. In de noordwand was een duidelijk horizontaal verlopend erosievlak aanwezig. Daarnaast is, ingeschakeld in de smeltwaterafzettingen, en onder het genoemde erosievlak, een massabeweging aangetroffen. Dit afgegleden sedimentlichaam ("slide") kon vervolgd worden in zowel de noordwand als de zuidwand van de put, alsook in de vloer. Voor het ontstaan hiervan zijn twee hypothesen denkbaar. Als eerste kan de massabeweging gevormd zijn op het uiteinde van een fan delta. Hierbij werd de toplaag onstabiel en is afgegleden over de ondergrond. Een tweede mogelijkheid is dat een pakket smeltwaterafzettingen geërodeerd is, waardoor een erosiewand ontstond. De toplaag van het sediment op de erosiewand werd onstabiel en gleed af. In beide gevallen is na de massabeweging opnieuw sedimentatie opgetreden door ijssmeltwater en werd de massabeweging afgedekt door pakketten horizontaal gelaagd zand en grind. Deze afzetting is in meerdere fasen verlopen waarbij ook het eerder genoemde erosievlak werd gevormd. Op enkele plekken is trogvormige gelaagdheid aangetroffen, kenmerkend voor sedimentatie in geulen.


Foto 1: Overzicht bouwput, richting Z




Overzicht met een blik op de Z-wand. De put is ongeveer vier m. diep. De wand is ruim 25 m. lang.
Foto 2: Overzicht bouwput, richting N




Tweede overzicht. Links de N-wand, rechts de Z-wand.
Foto 3: N-wand van de put








Zicht op de N-wand. Het profiel bestaat grotendeels uit vlakgelaagde smeltwaterafzettingen. In deze wand zijn een erosievlak en een massabeweging aangetroffen. In de tweede foto zijn kaders aangebracht die de locatie van een aantal detailfoto's aangeven.
Foto 4: Middendeel van de noordwand, tussen de twee damwandsegmenten




Uitsnede uit het middendeel van de wand. De afzettingen bestaan uit grof zand met grind. Bovenin het profiel is een guirlandevormige disconformiteit zichtbaar, deze vormt waarschijnlijk een erosievlak tussen twee sedimentatiefasen. De disconformiteit is over het grootste deel van de N-wand te vervolgen.
Foto 5: Verticaal profiel in de noordwand, vlakgelaagde smeltwaterafzettingen




Deze opname in de N-wand toont duidelijk de horizontale ("plane bed") gelaagdheid van de afzettingen. De sedimenten zijn afgezet door grote hoeveelheden ijssmeltwater aan het einde van het Saalien. Bovenin de opname is de disconformiteit zichtbaar, schotelvormig met direct daarboven een "gravel lag". Nadat het onderste pakket was afgezet, is tijdelijk erosie opgetreden, daarna weer grootschalige sedimentatie.
Foto 6: Detail van de disconformiteit in de N-wand




De laminae van het onderste pakket verlopen horizontaal en worden afgesneden (erosief contact) door de subhorizontale laminae van het opliggende pakket. Er zit een tijdshiaat tussen de twee sedimentatiefasen, deze kan veroorzaakt zijn doordat de fan delta elders actief was of door een tijdelijke koudere fase.
Foto 7: Hoekprofiel N-wand met massabeweging




Bovenin en helemaal onderin het blokdiagram horizontaal gelaagde smeltwaterafzettingen. In het midden bevindt zich een massabeweging, deze is zichtbaar als een hellend verlopende inschakeling van zand met een verstoorde gelaagdheid. Het pakket is als een plaatvormig lichaam afgegleden over de onderliggende smeltwaterafzettingen.
Foto 8: Smeltwaterafzettingen met ingeschakelde massabeweging




De massabeweging is van het "slide"-type, een afschuivingsbeweging over een min of meer recht vlak. Het glijvlak heeft een hellingshoek van zo'n 10° en helt naar het NW.
Foto 9: Detailopname van de massabeweging, N-wand




In het midden het afgegleden pakket, gekenmerkt door een sterk verstoorde gelaagdheid: golfvormen, geplooide en slierende lagen. De massabeweging lijkt het onderliggende pakket discordant af te snijden met een onregelmatig gevormd glijvlak. Aan de bovenzijde van de massabeweging opnieuw een discordante aansluiting op horizontaal gelaagde sedimenten.
Foto 10: N-wand, profiel met schotelvormige disconformiteit




Opname in het westelijk deel van de noordwand, met op 1/3 van boven de disconformiteit tussen twee sedimentpakketten.
Foto 11: Z-wand van de put




Aan de linkerzijde vlakgelaagde smeltwaterafzettingen met enkele inschakelingen met trogvormige gelaagdheid. Naar rechts gaande de ingeschakelde, naar rechts hellende, massabeweging met daarop vlakgelaagde smeltwaterafzettingen, in eerste instantie in concordante ligging, verder naar rechts en naar boven gaande overgaand in (sub)horizontale ligging.
Foto 12: Massabeweging in de zuidwand afgedekt door concordant gelaagde smeltwaterafzettingen




Boven de troffel is de massabeweging zichtbaar met onderliggend glijvlak. Zowel het glijvlak als het afgegleden pakket duiken weg naar rechts. De afdekkende smeltwaterafzettingen zijn hier, in tegenstelling tot de noordwand, ook scheefgelaagd en hernemen pas verder naar boven en naar rechts de gangbare horizontale gelaagdheid.
Foto 13: Detail massabeweging met concordant opliggende smeltwaterafzettingen




In het midden van het geprepareerde deel is de massabeweging zichtbaar, daaronder en daarboven de onverstoorde smeltwaterafzettingen. Helemaal links in de opname is iets onder het midden een zone met trogvormige gelaagdheid zichtbaar.
Foto 14: Geprepareerd detail massabeweging, Z-wand




Het ingeschakelde sedimentpakket heeft dezelfde kenmerken als in de N-wand. Ook in deze foto een onregelmatig glijvlak.
Foto 15: Verloop massabeweging op de vloer van de put, kijkrichting NO




Deze opname, genomen vanaf de Z-wand, laat zien dat de massabeweging een fenomeen is geweest met een schaalgrootte van tenminste enkele tientallen meters. Op de vloer van de put is het afgegleden sedimentpakket horizontaal aangesneden, en daardoor zichtbaar als een ongeveer 1 m. brede band met verstoorde gelaagdheid. Vanaf onderin de foto loopt deze band via het kompas onder de graafmachine door naar de N-wand.
Foto 16: Verloop massabeweging op de vloer van de put, kijkrichting ZW




Linksonder in de foto de massabeweging horizontaal aangesneden, en goed zichtbaar als een band met afwijkende gelaagdheid, doorlopend tot in de Z-wand.
Foto 17: Ingeschakelde zone met trogvormige gelaagdheid, NO-hoek




Plaatselijk is trogvormige gelaagdheid aanwezig, ontstaan door afstroming in geulen. In deze foto is ongeveer in het midden een ruim 0,5 m. dikke zone met trogvormige gelaagdheid zichtbaar. Bij bepaalde afvoerregimes ontstaan hoefijzervormige duintjes op de bodem van een bedding, die op dwarsdoorsnede een trogvormige gelaagdheid tonen. Trogvormige gelaagdheid is een indicatie voor beperkte aanvoer van water, waardoor de afstroming zich in geulen concentreert.
Foto 18: Ongeprepareerd detail trogvormige gelaagdheid




De afzettingen bestaan uit grof zand en fijn grind, meer naar boven komt ook lemig zand voor.
Foto 19: Geprepareerd overzicht trogvormige gelaagdheid met kleibal




Van boven naar beneden gaande zijn drie sedimentpakketten waarneembaar. Bovenin horizontaal gelaagd zand, sheet flow smeltwaterafzettingen. In het midden een trogvormig gelaagd pakket (geulafzettingen), aan de onderzijde begrensd door een erosief contact. Onder het erosievlak opnieuw horizontaal gelaagde sheet flow smeltwaterafzettingen. Rechts onderin is, boven het handvat van de troffel, een kleibal zichtbaar, geremaniëerd vanuit oudere Pleistocene formaties en oorspronkelijk afkomstig uit een komafzetting van meanderende rivieren.
Foto 20: Geprepareerd detail trogvormige gelaagdheid




In het midden van de foto verschillende pakketjes trogvormige laminae. Onderin is te zien hoe de geul zich heeft ingesneden in de onderliggende horizontaal gelaagde afzettingen.